„O kryzysie napiszemy, że to promocja ubóstwa” równie dobrze mogłoby brzmieć inaczej, np. „O tych kilku kilometrach autostrad napiszemy, że sukcesem było oddanie ich do użytku 2 tygodnie przed czasem”. Nie, to złe, zbyt pisotuskowe. Albo raczej, że „przygotowania do wprowadzenia eurowaluty postępują zgodnie z oczekiwaniami”. O i to lepsze, bo od razu mi się włącza „Kurwa, z jakimi oczekiwaniami?”. Już nie tylko gazety, ale cała polityka i gospodarka wraz z kulturą trwają w tyranii tytułów. Ideologia, programy gospodarcze, manifesty artystyczne ograniczają się do tabloidalnego przedstawienia: duży tytuł, ładny obrazek, skąpy, prosto napisany tekst; amerykańskie historyjki obrazkowe dla półanalfabetów. Rysunkowe instrukcje dla samodzielnie składających meble. Bardziej rozbudowane epistoły są wyłącznie dla specjalistów, to zbyt skomplikowane historie, by każdy mógł ogarnąć więcej niż tytuł gazetowy z każdej dziedziny życia, wystarczy więc wiedzieć, że jest kryzys, że wojna w Iraku się kończy, że ma być euro, że będzie nowy Batman w kinach, że wciąż między nami żyją jacyś ubecy. Świat kina żyje np. premierą nowego Bonda [„ech, już nie jest taki jak kiedyś…” i lista istotnych różnic, która każdy powinien znać], a w Kielcach świat kina się wali, bo jest groźba zamknięcia ostatniego kina w tym mieście! [Multipleks jest tylko hipermarketem, gdzie wyświetlają filmy] A dla tytułów gazetowych to zaledwie jedno z wielu wydarzeń z życia w tym 200-tysięcznym mieście, kolejna informacja przed niusem o przebudowie kolejnego skrzyżowania czy onanistyczno-manierycznym zachwytem nad nową wizją Rynku. W Tesco na półkach eksponowana jest nowa książka Naomi Klein i zamiast wzbudzać skojarzenia ze sprzedażą pornografii w kościele, jest symbolem uniwersalizmu tego familijnego marketu, który gadżety z wizerunkiem Che Guevary czy płyty Rage Against The Machine też traktuje jako sposób na zysk z ataku na swój wizerunek, ale traktuje też jak grę, w której wygrywa ten, co zbuduje silniejszą markę [a TESCO uspokaja klientów: u nas jest wszystko]. Gdy niezależna internetowa gazeta publikuje artykuł o tym, że odradza się kielecka camorra z byłym baronem SLD w jednej z ról głównych, to „GW” publikuje laurkę o nim, jaki to był z niego przedsiębiorczy bohater lokalnej gospodarki, a potem jako ofiara politycznej zemsty - wzorowy więzień.

Tytuł w gazecie, jedno zdanie z konferencji ministra czy krótka i przystępna recenzja z wydarzenia kulturalnego powinny wystarczyć do ukojenia ewentualnych lęków czy objawów zagubienia w dzisiejszym świecie. Tabloidalna kultura to część czy gałąź przemysłu uspokajania [nie mając całościowej oferty na zaspokojenie, nie mogąc zniwelować wszystkich zagrożeń czy lęków pozostaje jedynie wyprodukować uspokojenie], a wszystkie efekty kryzysu i bolączki permanentnej transformacji gospodarczej wymagają jej zaangażowania. Cieszymy się, że nasze wojska opuściły Irak, gorzej by było gdybyśmy zrozumieli ile kosztował nas ten pobyt. Cieszymy się, że wiele mądrych głów i instytucji finansowych robi tak wiele, by zatamować fale kryzysu, gorzej by było, gdybyśmy sobie uświadomili ile szkody dla gospodarki przyniesie ten wielopaństwowy interwencjonizm. O 1% obniżce podatku dochodowego w przyszłym roku piszą entuzjastycznie , że skorzystają z tego wszyscy, gorzej by było, gdyby wciąż pytali, dlaczego kradzież, jaką są podatki, wciąż jest usankcjonowana prawnie. Nawet „Fakt” i inne gazety tego typu, ze swoją stylistyką oburzenia na podwyżki, polityczne i urzędnicze skandale, na zbrodnie i degeneracje, jest doskonałym produktem przemysłu uspokojenia: skoro oni czuwają, wyciągają wszystkie brudy, potknięcia, więc możemy być spokojni, że państwo i kultura nie stoczą się w bagno; brak tam jednak podstawowych pytań o sens państwa, kierunek rozwoju społecznego, ekonomię i własność, jakość kultury i nigdy tych pytań tam nie będzie, bo wymagają za długich odpowiedzi.

Nic. Jest kolejna rocznica porozumień sierpniowych, pompa,laurki i uściski dłoni, 2 dni temu była imponująca manifestacja „S” w Warszawie, ale gdy system już działa wg pewnego akceptowalnego [przez nich] schematu, domagają się  jedynie by lekko się ugiął. Żądania tam wygłaszane  były mało konkretne lub dotyczyły zaledwie przestrzegania istniejącego prawa, bo tak naprawdę uznali już legitymację władzy i sposobu jej sprawowania, zachowują się tylko tak, jakby brakowało im jej przychylnego spojrzenia. W 1981 żądali konkretnej zamiany systemu na inny, lepszy i sprawiedliwszy, ale dziś prawie nikt  nie pamięta ich rewolucyjnego [na tamten okres] programu „Samorządna rzeczpospolita”; ta niepamięć iście orwellowska dotarła nawet do Wikipedii, gdzie autorzy notki o „S” nawet się nie zająknęli o tym programie, który został uchwalony na I Krajowym Zjeździe "S" we IX i X '81. Nic mi nie wiadomo, by kiedykolwiek oficjalnie się odżegnali od niego, a bliski był on np. ideom głoszonym przez Edwarda Abramowskiego*, myśliciela propagującego socjalizm bezpaństwowy i  idee społecznego kooperatyzmu [miał swój ważny udział w tworzeniu się polskiego ruchu spółdzielczego, istniejącego do dziś jako „Społem”, był też inspiracją dla idei przemycanych w literaturze Żeromskiego i Dąbrowskiej, z którymi się przyjaźnił], a jego wpływ na program „S” z ’81 był na tyle silny i widoczny, że w 1986 ukazała się w II obiegu książka W. Giełżyńskiego „Edward Abramowski zwiastun Solidarności”. Ale nic nie pozostało z tych idei w tym związku zawodowym, czy partiach które dzisiaj składają kwiaty i perorują o chlubnej przeszłości, odwołując się do  ideałów, które sami zdradzali wielokrotnie i robią to zresztą udanie do dziś.

Dwa klasyczne przechwycenia: obrazek, którego pochodzenie jest mi nieznane, choć przewija się permanentnie przy okazji twórczości krytyków społecznych [np. jako ilustracja na okładce książki Vaneigema] i nawiązanie do nieco demagogicznego hasła wegetarian wytykających padlinożerną część społeczeństwa: „Jesteś tym co zjesz” [czyli człowiek jako grób dla zwierząt].  Jesteśmy zresztą jako potencjalni konsumenci poddani typowo przemysłowej obróbce, potrzeby i oczekiwania są przeanalizowane i przemielone przez specjalistów od sprzedaży doznań, to wygląda więc dokładnie tak jak rozbiórka krowy na skrawki mięsa i pozostałych resztek do maksymalnego wykorzystania. Każdy towar  jest do kupienia, każde marzenie do spłacenia, granicą jest jedynie nasza możliwość poświęcenia się [czyli zdolności kredytowe]. Życie można zobrazować wręcz jako kolorowy śmietnik, przemielony kolaż reklam, przemówień i przecenionych towarów. A to wszystko jako przypomnienie o inspirujących do dziś efektach ulicznej i intelektualnej rewolty z 1968 [i nie wspominajmy tu o studentach, bo nijakie juwenalia pokazują jak żałosna, czy wręcz urojona jest tzw. kultura studencka]. To rocznicowy łyk wina na kanapie i szyderczy uśmiech przy czytaniu przemądrzałych artykułów w gazetach, gdzie wciąż doszukują się rewolucyjnych ikon wśród Ernesto Guevary czy Ulrike Meinhoff, nie zdając sobie sprawy, że to nie oni byli przyczyną, ale nędza autorytetów i niemożność skutecznego administrowania przez system radością i spełnieniem. A nam pozostaje odkrywać prostotę, doceniać niesprzedawalne, separować się i unikać [czy też pojawiać się i znikać jak greccy anarchiści w piątek 16 maja, którzy zorganizowali ognisty performance, na motocyklach przemykając koło posterunku policji w Atenach i zostawiając po sobie płonące radiowozy], dokonywać wyborów, a nie zakupów.

Gdy stada bezmyślnych gawronów odlatują do przepodatkowanej Skandynawii, można wreszcie usłyszeć krakanie kruków, których indywidualistyczna natura i inteligencja jest godna podziwu [to mądrego kruka wysyłał Noe na poszukiwanie lądu, a dopiero potem gołębia]. Wykrakują co prawda banały, ale to naprawdę zastanawiające, że wciąż trwają zacięte dyskusje nad szczegółami w podatkach, drobnymi różnicami, detalami, a nikt niemal nie zająknie się nad faktem, że „podatki to KRAdzież KRAdzież KRAdzież”. Tak jak nikt nigdy nikogo nie pytał, czy chciałby podpisać się pod jakąś umową społeczną, której efektem będzie państwo, jako system dwukierunkowych zobowiązań i z jednokierunkowym narzędziem przymusu, tak nikt też od dawna nie zadaje pytań o to, czy chcemy płacić podatki. Być może państwo w jakiejś formie ma sens, płacenie podatków również, tylko warunkiem powinno być wyrażenie zgody na uczestnictwo w tym procederze.

„Kradzież” wg Słownika Języka Polskiego PWN to „potajemne zabranie cudzej własności” – jakże niewiele jest sytuacji, gdy zwykły człowiek w sposób świadomy [nie wspominając o dobrowolności!] wpłaca bezpośrednio podatek lub gdy ma okazję się dowiedzieć o tym, że w cenie produktu jest zawarty choćby np. podatek VAT [a gdzie inne podatki pośrednie?]. Tyle, że podatków i kosztów ponoszonych na rzecz państwa wciąż jest tyle, że niemal niemożliwe jest ustalenie czystej wartości towaru lub usługi. Reforma systemu podatkowego wciąż pozostaje ledwo reformą kradzieży, bo to państwo ma monopol na przymus i ani tego nie ukrywa, ani nie zamierza z tego monopolu zrezygnować. Mam wrażenie, że kradzież, jako utrata własności, traktowana jest jako subiektywne odczucie, rodzaj dyskomfortu, którego pewne odmiany nie podlegają kryminalizacji. Państwo, urzędy, autorytety, a nawet Kościół [niepłacenie podatków jest grzechem; kradzież pospolita też, widocznie traktują to jak okradanie państwa – co za potworność!] wykorzystują tą ludzką słabość, że podatki traktujemy właśnie w owej kategorii dyskomfortu, a nie napaści z użyciem przymusu.

[Z księgarnianych nowości natknąłem się na nową książkę Ch. Palahniuka (to ten od Fight club) „Dziennik”; jak zwykle obrazoburczy, szyderczy, bezkompromisowy w formie i w treści, choć gdy czyta się jego 4 książkę, to nie zaskakuje tak jak kiedyś. Ale warto!]

To wlepka zrobiona w przerwie między lekturą kolejnych rozdziałów książki Agnieszki Taborskiej „Spiskowcy wyobraźni. Surrealizm”, stąd też poszła iskra, która w połączeniu z moją fobią o narastającej kontroli wszystkich i wszędzie dała takiż szybki efekt. Wyemitowałem to w symbolicznej ilości, jako zapis chwili zauroczenia tą smakowitą lekturą. Ileż wrażeń dostarczają dzieła surrealistów, albo chociaż ich sny [skąd znakomity cytat, który mógłby być mottem każdej kampanii wyborczej: „Z królami nie staje się do pojedynku, królów się gilotynuje”]; warto sięgnąć po ich filmy czy książki, albo chociaż po książkę A. Taborskiej, by choć odrobinę odreagować masową pop-elinę.

[dalej o promocji…] Nie tylko byle jaki towar nie jest się w stanie obejść bez promocji, bez niej nie jest też w stanie wygrać lub choćby przetrwać żadna rewolucja. I nie chodzi mi o „rewolucję w olejach silnikowych”, „rewolucję w praniu” czy „rewolucję w obrazie telewizyjnych”, bo o takich słyszymy najczęściej, tylko o zjawisko wywracania porządku społecznego, o wynicowaniu go i wypruciu podszewki, za którą lęgną się wciąż mole starego porządku. Młodzieży z rewolucją kojarzy się najczęściej Ernesto Guevara, którego wizerunek stał się bardziej mitologiczny, niż historyczny, bo choć swój pośmiertny etos ugruntował na przełomie lat 60/70 to w latach 90’tych został doskonale sprzedany w nowym opakowaniu. I jak zwykle bywa z promocjami rzeczywistość mija się mocno z reklamą, ale tego przystojnego Argentyńczyka pokochały miliony wierząc w jego krystaliczne czyny, albo z małymi wątpliwościami choćby przynajmniej w intencje. Ohyda, równa ohydzie mitu Trockiego, jako „jedynego sprawiedliwego” bolszewika, który sprzeciwił się dyktaturze Stalina – wypromowany przez niestalinowskich komunistów starających się o odbudowanie dobrego wizerunku tej ideologii, mocno umoczonej we krwi na całym świecie. Ale żaden Urząd Ochrony Ideologicznego Konsumenta nie mógł w obydwu przypadkach nic zarzucić tym kampaniom reklamowym, bo wszyscy milczeli konsumując tylko słowa, a ci którzy mieli nieszczęście być poddani działaniu obydwu produktów [czyli rządów Trockiego i Guevary] mówić nie mogli.

To trochę przydługi wstęp do bardzo interesującej lektury, o robiącej naprawdę ogromne wrażenie rewolucyjnej kampanii reklamowej EZLN, meksykańskich zapatystów – „WIRTUALNA PARTYZANTKA” [klikasz i czytasz]. Nie chodzi mi bynajmniej o to, by formułować wobec nich jakieś zastrzeżenia, specyfika regionu i klimatu geopolitycznego zrodziła taką a nie inną formację, jednak warto przeczytać jak radzą sobie w nowoczesnej rzeczywistości. Nadali swym działaniom maksimum pozytywnych cech, nie dając się przebić medialnie propagandzie państwowej czy cywilizowanym piewcom kultury Zachodu i wrogom terroryzmu. Nie udało się tego uczynić Czeczenom zdławionym przez rosyjski kombinat medialny i czołgowy, islamiści zaś zakotwiczyli się jedynie nieznacząco w kulturze hip-hopu. Teraz Tybetańczycy muszą się zmierzyć nie tylko z siłami bezpieczeństwa Chin, ale i z jego mocarną propagandą [i blokadą informacji].

Zamierzałem by ten projekt wrzucić też wlepkowo na ulicę, ale jakoś straciłem rozpęd, a poza tym nie byłbym w tej dyskusji o Tybecie zbyt przekonujący. Na jednym z forum kieleckich dotyczących właśnie Tybetu dorzuciłem swój punkt widzenia odnoszący się do Kielc, czyli uścisków dłoni prezydenta Kielc z przedstawicielami tychże złych Chin*, ale na wątek ten nikt nie zareagował, jako chyba zbyt mało spektakularny, nie wspominający o olimpiadzie, o prawach człowieka i o wyzyskiwaniu ludzi tamże, czy o wielkiej polityce. Tego nie ma w TV, są tylko mnisi i sportowcy ze swoimi dylematami. Zostało to więc tylko w formie projektu, no chyba, że mi się zachce to druknąć…

A 21III, jak w innych miastach Polski [niegdyś tego dnia odbywały się manifestacje antyfaszystowskie; mody się zmieniają…] odbył się w Kielcach wiec poparcia dla wolności Tybetu. To było dosyć kameralne zdarzenie, było ok. 20 osób, palenie zniczy, odczytanie poważnego epistołu itd. Tyle, że zorganizowali to Młodzi Demokraci, którzy kiedyś będą Starymi Demokratami [inaczej nie nazwali by się, z racji wieku, „młodymi”] i będą podawać rękę w imieniu wyborców innym chińczykom czy partnerom z „atrakcyjnym zapleczem finansowym”, jak dzisiejszy prezydent Kielc, demokrata co się zowie [w czasie strajku kieleckiego MPK zastosował chińską metodę prowadzenia dialogu].

*władze miasta Kielce zawiązały spółkę z Chińczykami, mającą prowadzić wspólne inwestycje komunalne i komercyjne. Tak się zagalopowały w promocji tego faktu, że strona internetowa kieleckiego urzędu miasta jest w 3 językach: polskim, angielskim i chińskim właśnie.

Szczurzy komisarze zaczerpnięci z nowojorskiego undergroundowego komiksu dają na mieście dobre rady. Nikt nie zwróci na nie uwagi, bo nie są tak medialne jak barwne reklamy telewizyjne, które mówią przecież to samo, czy też politycy, którzy prowadzą akcję promocyjną wojennych atrakcji, jakimi mają być tarcza antyrakietowa czy zagraniczne misje wojskowe. „Życie jest kiepsko promowanym towarem” nie jest cytatem z propagandówek o ochronie życia poczętego, ale i taki może być tego sens. „Promocja” jako hasło nie dotyczy tylko śmieciarskich obniżek cen w supermarketach, to ogólna polityka, zwyczaj społeczny, sposób przedstawienia, fundament spektaklu. Czas przedwyborczy w USA pokazuje doskonale, że i wojna wymaga promocji, bo Amerykanie nie chcą już za nią płacić bezmyślnie, co i u nas się sprawdza, bo tarcza jakoś kiepsko się przyjmuje, nie ma chyba zbyt wyrazistych straszaków za granicą. Arena polityczna jest wielkim hipermarketem pełnym pustych opakowań, banałów i kłamstw, zepsutych i przeterminowanych towarów w błyszczących pudełkach, które przeceniane są przy okazji czasowych promocji zwanych wyborami.

Problem promocji w życiu polega na tym, że samo przeżywanie zostało porzucone w ruderach i zacienionych zakamarkach, a świat stał się tylko zbiorowiskiem towarów, tworzących społeczny i towarzyski prestiż. Czas natomiast dzieli się na ten, który poświęca się na pracę i na ten, w którym gromadzi się towary, konsumuje kupione wrażenia. Zdarzenia, przyjemności, sytuacje, miejsca i znajomości także podległy procesowi utowarowienia; nawet turystyka, która powinna być swobodną forma spędzania wolnego czasu stała się, jak pisze Hakim Bey, aktem zapośredniczonym, kupowaniem przeżyć [jego artykuł „Przekraczając turystykę” przeczytasz klikając TU]. By uwolnić się od przewodników, tras pełnych rytuałów uprawiamy w miastach swobodne dryfowanie, loferkę, jak mówią w Poznaniu, czy jak nazywali to sytuacjoniści „psychogeografię”, to było też jedną z wielu inspiracji surrealistów, częścią filozofii przypadku. Fiksacją jest dla mnie płacenie za ubrania, które reklamują ich wytwórców, stawanie się chodzącą promocją; gdy w Anglii punk stał się butikowym towarem, ubraniowym fetyszem, zaraz po debiucie płytowym SEX PISTOLS, kapela CRASS w 1977 roku na swojej kasecie demo zamieszcza kawałek „Punk is dead”, doskonale oddający zniechęcenie do tej szybko degenerującej się subkultury, bo nawet oni nie ustrzegli się ugrzęźnięcia w bagnie pełnym towarów i nijakości. Nie ma możliwości się od tego uwolnić, ale są sposoby by to neutralizować i ograniczać.